Bản tin pháp lý chuyên đề: CẬP NHẬT CÁC LUẬT MỚI CÓ HIỆU LỰC NĂM 2026 VÀ CÁC VĂN BẢN HƯỚNG DẪN, QUY ĐỊNH CHI TIẾT

I. Nhóm các Luật mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2026

1. Luật Việc làm số 74/2025/QH15 ngày 16/06/2025

2. Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 ngày 14/06/2025

• Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Trực tiếp (đối với doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hàng hóa/dịch vụ thuộc diện chịu thuế).
• Trọng tâm cần chú ý: Doanh nghiệp cần bám sát các điều khoản mới liên quan đến việc mở rộng danh mục hàng hóa chịu thuế (như nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml), lộ trình tăng thuế suất và áp dụng mức thuế tuyệt đối đối với một số mặt hàng (rượu, bia, thuốc lá), cùng các cơ chế hoàn thuế nguyên liệu đầu vào v.v. Trên cơ sở đó để chủ động trong việc định giá sản phẩm, lên kế hoạch tài chính và tối ưu chi phí sản xuất kinh doanh.
• Văn bản hướng dẫn, quy định chi tiết
  • Nghị định số 360/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt;
  • Thông tư số 158/2025/TT-BTC ngày 31/12/2025 quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 360/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.

3. Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT số 149/2025/QH15 ngày 11/12/2025

• Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Gián tiếp.
• Trọng tâm cần chú ý: Luật điều chỉnh quy định về nâng mức doanh thu chịu thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân sản xuất, kinh doanh lên mức doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống (quy định trước đây là từ 200 triệu đồng trở xuống). Tuy nhiên ngày 24/04/2026 Quốc hội đã ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thuế thu nhập cá nhân, luật thuế giá trị gia tăng, luật thuế thu nhập doanh nghiệp và luật thuế tiêu thụ đặc biệt số 09/2026/QH16 quy định doanh thu sẽ căn cứ các chỉ số kinh tế vĩ mô, khả năng cân đối ngân sách, Chính phủ sẽ quy định mức doanh thu năm phù hợp với bối cảnh kinh tế – xã hội trong từng thời kỳ. Doanh nghiệp cần nắm được mức doanh thu thay đổi này để xác định về nghĩa vụ thuế GTGT khi mua hàng hóa hoặc sử dụng dịch vụ thuộc nhóm đối tượng này.

4. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 ngày 26/6/2025

• Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Trực tiếp
• Trọng tâm cần chú ý: Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đã dành một điều khoản riêng quy định về việc người sử dụng lao động có trách nhiệm, nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân trong tuyển dụng, quản lý, sử dụng người lao động.
• Văn bản hướng dẫn, quy định chi tiết
  • Nghị định số 356/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.

5. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 78/2025/QH15 ngày 18/06/2025

• Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Luật tác động trực tiếp đến doanh nghiệp liên quan đến nghĩa vụ kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc hàng hóa và chế tài xử phạt áp đặt lên chuỗi cung ứng.  
• Trọng tâm cần chú ý: Doanh nghiệp cần bám sát các quy định mới liên quan đến việc siết chặt quản lý chất lượng hàng hóa lưu thông trên các nền tảng thương mại điện tử, cơ chế truy xuất nguồn gốc sản phẩm và nghĩa vụ thu hồi hàng hóa không đảm bảo tiêu chuẩn an toàn. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp chủ động rà soát lại toàn bộ quy trình sản xuất, hồ sơ công bố chất lượng và các cam kết bảo hành, đảm bảo quyền lợi khách hàng cũng như giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí phát sinh từ việc thu hồi hoặc xử lý vi phạm chất lượng. Đối với ngành kinh doanh F&B cần lưu ý đặc biệt các quy định về kiểm soát chất lượng và công bố hợp chuẩn/hợp quy. Khi vận hành chuỗi cửa hàng, doanh nghiệp cần phải thiết lập hệ thống rà soát chặt chẽ toàn bộ nguyên liệu đầu vào, bao bì, dụng cụ ăn uống v.v. nhằm bảo đảm phù hợp với các tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng bắt buộc trước khi đưa vào chế biến hoặc phục vụ khách hàng.
• Văn bản hướng dẫn, quy định chi tiết
  • Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Các quy định về kiểm soát quy chuẩn kỹ thuật về an toàn thực phẩm và vật liệu bao bì có tác động cốt lõi đến doanh nghiệp kinh doanh F&B. Việc thay đổi từ “chứng nhận” sang quy định “đánh giá sự phù hợp” buộc doanh nghiệp phải siết chặt quy trình tự công bố hoặc chứng nhận hợp chuẩn đối với nguyên liệu đầu vào, dụng cụ chế biến, bao bì chứa đựng v.v. Quy chuẩn kỹ thuật (mức giới hạn đặc tính kỹ thuật, yêu cầu quản lý bắt buộc) sẽ là thước đo khi cơ quan chức năng tiến hành hậu kiểm chất lượng thực phầm, đồ uống và dịch vụ liên quan của chuỗi.

7. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo số 75/2025/QH15 ngày 16/06/2025

2. Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 ngày 10/12/2025

• Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Trực tiếp.

• Trọng tâm cần chú ý: Luật Quản lý thuế 2025 đẩy mạnh số hóa với cơ chế hoàn, miễn, giảm thuế tự động dựa trên phân loại rủi ro. Luật làm rõ nghĩa vụ thuế của tổ chức/cá nhân nước ngoài trên nền tảng số; quy định chủ sàn thương mại điện tử phải khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ kinh doanh; đồng thời chuyển từ mô hình “thuế khoán” sang “tự kê khai, tự tính thuế” đối với hộ cá nhân. Doanh nghiệp cần cập nhật hệ thống dữ liệu để đáp ứng yêu cầu quản lý mới và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo mật thông tin và cung cấp tài liệu phục vụ thanh, kiểm tra.

• Văn bản hướng dẫn, quy định chi tiết
  • Nghị định số 252/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật quản lý thuế.
  • Thông tư số 89/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 của Bộ Tài chính quy định chi tiết một điều của Luật Quản lý thuế và Nghị định số 252/2026/NĐ-CP.

3. Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 ngày 10/12/2025

• Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Trực tiếp.
• Trọng tâm cần chú ý: Luật Xây dựng tạo bước chuyển quan trọng trong việc cắt giảm thủ tục hành chính thông qua việc mở rộng đối tượng miễn giấy phép xây dựng cho các dự án đầu tư công, công trình theo tuyến và công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 07 tầng, diện tích sàn dưới 500 m² nằm ngoài khu quy hoạch. Ngoài ra, Luật quy định bắt buộc thẩm tra thiết kế đối với các công trình thuộc diện thẩm định phòng cháy chữa cháy; phân cấp quản lý trật tự xây dựng cho chính quyền địa phương và luật hóa các sự kiện bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản làm cơ sở để doanh nghiệp chủ động điều chỉnh hợp đồng, dự án.
• Văn bản hướng dẫn, quy định chi tiết
  • Nghị định số 193/2026/NĐ-CP ngày 01/06/2026 quy định về quyết toán vốn đầu tư dự án;
  • Nghị định số 206/2026/NĐ-CP ngày 15/06/2026 quy định chi tiết về quản lý chi phí đầu tư xây dựng;
  • Nghị định số 207/2026/NĐ-CP ngày 15/06/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng;
  • Nghị định số 209/2026/NĐ-CP ngày 15/06/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xây dựng về quản lý vật liệu xây dựng;
  • Nghị định số 210/2026/NĐ-CP ngày 15/6/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về hợp đồng xây dựng;
  • Nghị định số 212/2026/NĐ-CP ngày 17/6/2026 quy định về điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng;
  • Nghị định số  217/2026/NĐ-CP ngày 19/06/2026 quy định chi tiết một số điều của luật xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng.

4. Luật Chuyển đổi số số 148/2025/QH15

• Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Trực tiếp đến doanh nghiệp, đặc biệt một số ngành nghề như kinh doanh bất động sản, xuất nhập khẩu.

• Trọng tâm cần chú ý: Doanh nghiệp kinh doanh bất động sản chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi quy định đồng bộ hóa dữ liệu với hệ thống quản lý nhà nước và bảo mật thông tin khách hàng: Doanh nghiệp bắt buộc phải số hóa thông tin dự án, sơ đồ sàn, và lịch sử giao dịch để tích hợp trực tiếp với cơ sở dữ liệu đất đai và nhà ở quốc gia. Hoạt động môi giới, ký kết hợp đồng mua bán, hoặc cho thuê văn phòng dài hạn phải chuyển dịch sang môi trường số. Với tập khách hàng có dòng tiền lớn, hệ thống lưu trữ của công ty phải có năng lực chống truy cập trái phép. Mọi hành vi cản trở hệ thống số hoặc mua bán dữ liệu khách hàng trái phép sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, logistics, Luật tác động trực tiếp đến tốc độ vận hành và thủ tục hành chính xuyên biên giới: Doanh nghiệp được hưởng lợi trực tiếp khi thực hiện thông quan, xin giấy phép xuất nhập khẩu, kiểm tra chuyên ngành hoàn toàn trên môi trường số (từ nộp hồ sơ, xử lý, đến trả kết quả qua mạng). Điều này giúp cắt giảm tối đa chi phí và thời gian chờ đợi.

Với nhóm doanh nghiệp kinh doanh chuỗi F&B, khách sạn lưu trú: Luật yêu cầu tính minh bạch cao về dữ liệu dòng tiền, các hệ thống POS, quản lý kho, xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền phải được kết nối thời gian thực với cơ quan thuế để tránh rủi ro thao túng, trục lợi; Các chương trình thẻ thành viên, ứng dụng đặt món tích điểm có thu thập lượng lớn dữ liệu cá nhân (số điện thoại, thói quen ăn uống, vị trí v.v), doanh nghiệp cần lưu ý phân loại dữ liệu và bảo mật tuyệt đối, không được chia sẻ/bán dữ liệu khách hàng cho bên thứ ba khi chưa được phép.

Nghị định số 224/2026/NĐ-CP ngày 24/6/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chuyển đổi số.

• Văn bản hướng dẫn, quy định chi tiết
  • Nghị định số 224/2026/NĐ-CP ngày 24/6/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chuyển đổi số.

5. Luật Dân số số 113/2025/QH15 ngày 10/12/2025

• Ảnh hưởng đến doanh nghiệp: Gián tiếp thông qua quản lý nhân sự.
• Trọng tâm cần chú ý: Luật Dân số 2025 chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai đối với lao động nữ là 07 tháng (tăng 01 tháng so với trước đây). Đối với lao động nam: Khi vợ sinh con thứ hai chồng được nghỉ 10 ngày làm việc (so với luật cũ là 5 – 14 ngày tùy trường hợp). Doanh nghiệp cần cập nhật ngay nội quy lao động, quy chế phúc lợi và các văn bản liên quan đến chế độ nghỉ phép, thai sản.
• Văn bản hướng dẫn, quy định chi tiết
  • Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số.